ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, ΙΝΤΕΡΝΕΤ, ΒΙΝΤΕΟΠΑΙΧΝΙΔΙΑ, ΜΕΣΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ: Πώς Διαχειριζόμαστε Μαζί με το Παιδί μας την Τεχνολογία και την Αναψυχή και τους κινδύνους τους. Μέρος 1ο

child entertainment

Όλγα Γ. Γεριτσίδου, Β.Α., Μ.Α.

Τάνυα Μαρία Γεριτσίδου, Β.Α., Μ.Α.

Στην τωρινή Μετανεωτερική μας κοινωνία του 21ου αιώνα που συνεχώς και ακατάπαυστα καλπάζει τεχνολογικά, έχουμε στην διάθεση μας ολοένα και περισσότερες επιλογές για την αναψυχή και διασκέδαση μας.  Ακόμα και τα βιβλία, η διαχρονική αυτή σταθερά εκπαίδευσης, αναψυχής και διασκέδασης, εκμοντερνίζονται ως μέσο και γίνονται ψηφιακά, διαδραστικά, ακόμα και πολυμορφικά.

Ιδίως όταν διανύουμε περιόδους όπου η διασκέδαση αναβαθμίζεται σε ζωτικό παράγοντα προάσπισης της ψυχικής μας ευεξίας, όπως τώρα με την περίοδο της καραντίνας του κορωνοϊού, η τεχνολογία και οι δυνατότητες διασκέδασης και αναψυχής είναι κάτι που πρέπει συνειδητά και ενεργά να διαχειριζόμαστε και να ελέγχουμε. Αυτό γιατί, ενώ τεχνολογικά θα έχουμε ποικιλία επιλογών, ουσιαστικά διατρέχουμε τον κίνδυνο να μην έχουμε καθόλου ποικιλία περιεχομένου ή να βρεθούμε να εκτιθόμαστε σε περιεχόμενο που θα μας επιβαρύνει αντί να μας διασκεδάσει.

Πολύ περισσότερο τέτοιο κίνδυνο διατρέχουν τα παιδιά μας και αυτό γιατί αφ’ ενός είναι εύκολο να παρασύρονται από τους διάφορους αλγόριθμους των προτάσεων διασκέδασης στις διάφορες τεχνολογικές πλατφόρμες και αφ’ ετέρου, ο καταιγισμός των ερεθισμάτων είναι τέτοιος που χωρίς την σωστή εμπειρία δεν μπορούν να κάνουν τις πιο εποικοδομητικές για αυτά επιλογές.

Οι πλατφόρμες αναψυχής και διασκέδασης είναι διάφορες, από την κάθε παιχνιδομηχανή και κονσόλα παιχνιδιών μέχρι τις διάφορες υπηρεσίες βίντεο τύπου You-tube και streaming ταινιών τύπου Netflix.  Οι αλγόριθμοι που τις διέπουν δεν είναι παρά ένα σετ οδηγιών για την παρουσίαση προτάσεων στον χρήστη για το τί να καταναλώσει (δηλαδή τί να επιλέξει από νέα παιχνίδια, βίντεο και ταινίες) ανάλογα με το τί έχει ήδη επιλέξει να παρακολουθήσει ή δηλώσει ότι είναι το ενδιαφέρον του αλλά και (και εδώ ενυπάρχει μέρος του κινδύνου) ανάλογα με το τί θέλει η κάθε πλατφόρμα να προωθήσει διαφημιστικά/εμπορικά για τα δικά της συμφέροντα.

Επειδή δε οι αλγόριθμοι αυτοί ακολουθούνται και εφαρμόζονται από τεχνητή νοημοσύνη στην καλύτερη περίπτωση και απλά bot στην χειρότερη, όταν χρήστες-παραγωγοί των προϊόντων της πλατφόρμας χρησιμοποιούν κακόβουλα τους αλγόριθμους αυτούς για να αναγκάσουν την πλατφόρμα να παρουσιάσει ουσιαστικά άσχετα βίντεο, είναι σαφές ότι εμείς είμαστε οι μόνοι υπεύθυνοι για την δική μας ασφάλεια και αυτή των παιδιών μας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιας κακόβουλης εκμετάλλευσης των αλγορίθμων της πλατφόρμας You-tube ήταν το λεγόμενο «Elsagate» όπου βίντεο με άτομα που είτε γύριζαν πορνό είτε έκαναν πολύ γραφικές πράξεις βίας ή κακοποίησης ντυμένα ως χαρακτήρες από την ταινία «Frozen» παρεισέφρησαν στο μέρος της πλατφόρμας που ήταν αποκλειστικά για παιδιά. Το αποτέλεσμα ήταν ότι παιδιά που είχαν tablet με το You-tube kids σε αυτόματη αναπαραγωγή βρέθηκαν ξαφνικά να παρακολουθούν τους αγαπημένους τους ήρωες σε πολύ σκληρά βίντεο.

Άρα, βασική προϋπόθεση, τόσο για εμάς όσο και για τα παιδιά μας είναι να μην επιτρέπουμε να είμαστε παθητικοί δέκτες όταν επιδιώκουμε να ψυχαγωγηθούμε.

Ιδιαιτέρως όταν η φύση της πηγής ψυχαγωγίας μας ενθαρρύνει να είμαστε παθητικοί δέκτες, όπως συνήθως συμβαίνει όταν παρακολουθούμε τηλεόραση ή λίστες αναπαραγωγής (playlists) που δεν έχουμε φτιάξει εμείς, οφείλουμε να είμαστε σε εγρήγορση και να προασπίσουμε την ψυχική υγεία και ηρεμία και διασκέδαση τόσο την δική μας όσο και των παιδιών μας.

Αυτό γίνεται πάρα πού απλά με το να διατηρούμε εμείς τον έλεγχο ανά πάσα στιγμή:

  1. Δεν εμπιστευόμαστε ότι ένας αλγόριθμος ή ένας υπολογιστής θα φιλτράρει επιτυχώς ή θα επιλέξει επιτυχώς για εμάς το περιεχόμενο στο οποίο θα εκτεθούμε
  2. Ελέγχουμε και προγραμματίζουμε τα playlists που προορίζονται τόσο για δική μας κατανάλωση όσο και για αυτή των παιδιών μας
  3. Συζητάμε μαζί τους και είμαστε γενικότερα παρόντες όταν τα παιδιά μας καταναλώνουν και εκτίθενται σε περιεχόμενο ψυχαγωγίας/αναψυχής (υπάρχουν τρόποι να το κάνουμε αυτό χωρίς να παραβιάζουμε εμμέσως ή αμέσως την ιδιωτικότητα και την ανεξαρτησία τους)
  4. Δεν καλλιεργούμε ή επιτρέπουμε την ύπαρξη ταμπού ή απαγορευμένων ‘καρπών’ στην τηλεόραση, το διαδίκτυο και τα παιχνίδια διότι αυξάνουμε το ρίσκο να εκτεθεί εν αγνοία μας το παιδί μας σε αυτά.

 

Στα προσεχή άρθρα θα συζητήσουμε ανά κατηγορία μέσου αναψυχής, διασκέδασης και/ή δικτύωσης πώς τα πετυχαίνουμε αυτά.