ΜΕΣΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΚΑΙ ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΙΑ ΕΜΑΣ & ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ (Μέρος 4ο)

Όλγα Γ. Γεριτσίδου, Β.Α., Μ.Α. 

Τάνυα Μαρία Γεριτσίδου, Β.Α., Μ.Α. 

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι έχουμε περάσει την εποχή του διαδικτύου και είμαστε στην εποχή της κοινωνικής δικτύωσης: πάρα πολλές μορφές κοινωνικής δικτύωσης, από άκρως επαγγελματικές όπως το linkedin έως εντελώς εφήμερες και συνήθως ψυχαγωγικές όπως το tik tok, διέπουν και επηρεάζουν την διαδικτυακή μας εμπειρία. Και επειδή πλέον η καθημερινότητα μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το διαδίκτυο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ανάγονται σε άκρως σημαντικές πλατφόρμες για την ψυχική  μας υγεία αλλά και το κοινωνικό μας προφίλ, ακόμα και την επαγγελματική  μας πρόοδο.

Τα κοινωνικά δίκτυα ανέκαθεν ήταν μέρος της ζωής των ανθρώπων σε κάθε κοινωνία. Όμως, σε αντίθεση με τα κλασικά κοινωνικά δίκτυα τα ψηφιακά έχουν ορισμένες πρόσθετες ιδιότητες που είναι μοναδικές, ιδιάζουσες και αποτελούν βασικό γνώρισμα της κοινωνικής δικτύωσης στην Μετανεωτερική εποχή. Αυτά πρέπει να τα έχουμε υπόψη και να τα διδάξουμε και στα παιδιά μας ώστε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να είναι εφαλτήριο και όχι τροχοπέδη για την κοινωνικής και επαγγελματική μας ζωή.

Τί γνωρίσματα των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης (ΜΚΔ) πρέπει να έχουμε υπόψη πάντα;

  1. Είναι διεθνώς διαθέσιμα

Θα πρέπει να έχουμε υπόψη ότι ό,τι ανεβάζουμε στα social media είναι διαθέσιμο και θα παραμείνει για πάντα διαθέσιμο σε όποιον θέλει να το ψάξει. Ο εργοδότης μας μπορεί με ένα απλό google search να βρει πώς τοποθετούμαστε πολιτικά (αν έχουμε ανεβάσει τέτοιες πληροφορίες ή σχόλια), αν έχουμε ή όχι σχέση (αν έχουμε ανεβάσει τέτοιες πληροφορίες ή σχόλια), πόσα παιδιά έχουμε και τί κάνουνε (αν έχουμε ανεβάσει τέτοιες πληροφορίες ή σχόλια), πώς συμπεριφέρονται τα ίδια τα παιδιά μας (αν τα παιδιά μας έχουν λογαριασμούς που ή έχουμε συνδέσει με τον δικό μας ή εύκολα συνδέεται λογικά), εάν η συμπεριφορά μας είναι επίφοβη ή όχι για το προφίλ της επιχειρήσεως του (αν έχουμε ανεβάσει τέτοιες πληροφορίες ή σχόλια), κ.ο.κ.

Το ίδιο μπορεί να δει η κουτσομπόλα γειτόνισσα, ο σύντροφος ή εν δυνάμει σύντροφος μας, ο κακόβουλος χρήστης που προσπαθεί να χακάρει τον τραπεζικό μας λογαριασμό μαντεύοντας τον κωδικό μας και ο κάθε απατεώνας ή εγκληματίας που χρειάζεται φωτογραφίες μας είτε για κλοπή ταυτότητας (identity theft) είτε για κάθε άλλου είδους παράνομη ενέργεια, όπου και αν βρίσκεται στην υφήλιο.

  1. Οι όποιες προστασίες και περιορισμοί εντοπιότητας παρακάμπτονται εύκολα

Με την ευρεία πλέον χρήση προγραμμάτων VPN που μπορούν να δώσουν σε κάθε χρήστη διεύθυνση IP από οποιαδήποτε χώρα ασχέτως το πού πραγματικά βρίσκεται ο ίδιος, ουσιαστικά περιορισμοί εντοπιότητας δεν υφίστανται.

Επί πλέον, επειδή υπάρχει η δυνατότητα δημιουργίας πολλαπλών λογαριασμών στην ίδια πλατφόρμα social media είναι πολύ εύκολο να παρακαμφθεί οποιοδήποτε κλείδωμα εικόνων ή άλλων πληροφοριών που έχουμε ανεβάσει σε πλατφόρμες όπως π.χ. το facebook, αφού με την ιδιότητα του ‘φίλου’ κάποιος που είτε έχουμε μπλοκάρει είτε θέλουμε να αποκλείσουμε θα αποκτήσει πρόσβαση.

  1. Το ότι σβήσαμε αναρτήσεις ή φωτογραφίες από τα ΜΚΔ δεν σημαίνει ότι αυτές εξαφανίστηκαν για πάντα από το διαδίκτυο ή την ίδια την πλατφόρμα

Υπάρχουν πλατφόρμες όπου η ανάρτηση είναι εκ φύσεως εφήμερη (π.χ. διαρκεί μόνο κάποιες ώρες και μετά σβήνεται αυτόματα όπως το snapchat ή παλαιότερα το vine). Αυτό δίνει ίσως (ιδιαίτερα σε εφήβους ή νεαρούς ενηλίκους) την αίσθηση ότι η ανάρτηση τους μπορεί να ‘εξαφανιστεί’ και δεν θα παράγει συνέπειες.

Το ίδιο ισχύει και σε περιπτώσεις όπου διαγράφει ο χρήστης κάποια ανάρτηση όπως π.χ. στο twitter ή το facebook.

Αυτό είναι εντελώς παραπλανητικό! Από την στιγμή που κάτι αναρτάται στο διαδίκτυο και ιδιαίτερα στα ΜΚΔ μένει για πάντα εκεί ακόμα και αν είναι δυσεύρετο στον απλό χρήστη. Και αυτό είναι χωρίς να υπολογίζουμε πόσα άτομα-χρήστες μπορούν να κάνουν το λεγόμενο screen capture και να σώσουν στον υπολογιστή τους δικές μας αναρτήσεις, διατηρώντας τες ακόμα και όταν εμείς τις έχουμε σβήσει. Αυτού του είδους οι αποθηκεύσεις λέγονται receipts και χρήστες συνηθίζουν να το κάνουν εάν θεωρούν ότι μια ανάρτηση αποτελεί απόδειξη για τα πεπραγμένα, τις πεποιθήσεις, την ηθική ή γενικότερα το ποιόν και την συμπεριφορά ενός άλλου χρήστη.

Τέτοιου είδους receipts παρουσιάζονται συνήθως όταν αποκτάμε δημοσιότητα ή όταν κάποιος ανταγωνιστής μας σε λιγότερο διάσημη περίπτωση θέλει να μας διαβάλλει ή να μας αμαυρώσει στα μάτια όποιου θέλουμε να έχουμε καλή εικόνα.

  1. Δεν υπάρχει ιδιωτικότητα στα ΜΚΔ ούτε και ελαφρυντικό νεαρής ηλικίας ή άγνοιας πληροφοριών.

Επειδή στο διαδίκτυο δεν βλέπουμε ένα άτομο δια ζώσης, σημαντικές πληροφορίες για αυτό το άτομο δεν λαμβάνονται ποτέ υπόψη: η ηλικία του, η εμπειρία του, το φύλο του και η εντοπιότητα του, για να αναφέρουμε λίγες από τις βασικές παραμέτρους, απλά είναι αόρατες ακόμα και αν μπορεί κάποιος να τις ανακαλύψει.

Έτσι το tweet ενός 10χρονου που ποστάρει για ένα θέμα σχετικά με τα φύλα και τις διακρίσεις των φύλων θα ληφθεί το ίδιο υπόψη στην λίστα/feed με το tweet ενός κοινωνιολόγου, τουλάχιστον επιφανειακά. Το ίδιο ισχύει και για την ψήφο ενός τέτοιου 10χρονου σε ένα ερωτηματολόγιο-poll για οποιοδήποτε θέμα που μετά θα αναδημοσιευθεί ως τάση του πληθυσμού.

Αυτό βεβαίως είναι η μια όψη του προβλήματος, όταν οι χρήστες ‘εκπέμπουν’.  Η άλλη όψη είναι όταν οι χρήστες είναι ‘δέκτες’: το 10χρονο του παραδείγματος μας θα δεχτεί την ίδια σκληρή ή και ακραία μεταχείριση που επιφυλάσσεται σε ενηλίκους διότι όλοι στο διαδίκτυο αντιμετωπίζονται ως ενήλικοι σε αντίθεση με την δια ζώσης κοινωνία.

Επίσης, η ψηφιακή συμπεριφορά του 10χρονου αυτού θα τον/την ακολουθεί μια ζωή ακόμα και όταν γίνει 20 χρονών. Θα αντιμετωπίζεται η παιδική του συμπεριφορά ως όμοια και ισοβαρής με την ενήλικη συμπεριφορά του/της.

Τί πρέπει λοιπόν να κάνουμε όταν χειριζόμαστε ΜΚΔ και πώς συμβουλεύουμε τα παιδιά μας;

Θα πρέπει να έχουμε υπόψη και όσο το δυνατόν περισσότερο να ακολουθούμε τις εξής τακτικές:

  1. Δεν μπλεκόμαστε σε διαδικτυακούς καυγάδες. Αν το κάνουμε, δεν βρίζουμε ποτέ.
  2. Η χρήση λογαριασμού με ψευδώνυμο ΔΕΝ αποτελεί εγγύηση ανωνυμίας καθότι είναι πολύ εύκολο να αναζητηθεί και να ανακαλυφθεί η πραγματική μας ταυτότητα, εάν κάποιος το θελήσει πραγματικά. Συνεπώς, ακόμα και με ψευδώνυμο συμπεριφερόμαστε ως επώνυμοι.
  3. Δεν ανεβάζουμε στα ΜΚΔ υλικό που σε καμμία περίπτωση δεν θα δείχναμε/ κάναμε/ λέγαμε δια ζώσης ή στην γιαγιά μας ή στους γονείς μας. Αυτό το υλικό μπορεί σε ανύποπτο χρόνο και όταν εμείς θα το έχουμε ξεχάσει να χρησιμοποιηθεί εις βάρος μας.
  4. Δεν ανεβάζουμε στα ΜΚΔ φωτογραφίες μας οι οποίες είναι πολλές, από πολλές γωνίες, ολόσωμες ή σε μεγάλο ζουμ. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν εις βάρος μας για deep fake φωτογραφίες ή video παντός είδους.
  5. Δεν ανεβάζουμε στα ΜΚΔ πληροφορίες που χρησιμοποιούν τράπεζες και άλλου τέτοιου είδους Οργανισμοί και Υπηρεσίες για να επιβεβαιώσουν την ταυτότητα μας και να προχωρήσουν σε συναλλαγές.

Όσον αφορά τα παιδιά μας, θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι όπως και αν παρουσιάζεται, στην πραγματικότητα όλο το διαδίκτυο και ΙΔΙΑΙΤΕΡΩΣ ΤΑ ΜΚΔ ΕΙΝΑΙ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΓΙΑ ΑΝΗΛΙΚΟΥΣ.

Ως εκ τούτου το ιδανικό θα ήταν τα παιδιά μας να μην έχουν λογαριασμούς σε κανένα ΜΚΔ μέχρι να γίνουν 18 χρονών και αφού τα έχουμε εκπαιδεύσει ώστε να είναι δεύτερη φύση τους οι αρχές που ήδη παρουσιάσαμε.

Εάν το παιδί μας δεν έχει κανένα λογαριασμό social media τότε ένα μεγάλο μέρος από το λεγόμενο cyber bullying απλά δεν μπορεί να λάβει χώρα. Επίσης, δεν θα μπορεί να εκτεθεί και να χρησιμοποιήσει πλατφόρμες που έχουν επίσης και διάφορα επί πληρωμή παιχνίδια συμπεριλαμβανομένου και τζόγου (ο παιδικός και εφηβικός εθισμός στον διαδικτυακό τζόγο είναι τεράστια διεθνής μάστιγα).

Σε κάθε περίπτωση ΜΗΝ ΕΠΙΤΡΕΨΕΤΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΑΣ ΝΑ ΔΙΑΤΗΡΟΥΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΥΣ ΜΚΔ ΕΑΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΩ ΑΠΟ 15 ΧΡΟΝΩΝ.

Συνεργαστείτε με τους εφήβους σας εάν για οποιονδήποτε λόγο αποφασίσετε να τους επιτρέψετε να έχουν τέτοιους λογαριασμούς ή κριθεί λόγω συνθηκών απαραίτητο ώστε να είναι ασφαλείς ακολουθώντας τις αρχές που παραθέσαμε.